Citra Identiti Budaya dan Sumbangan Penulis Kaum India dalam Sastera Kebangsaan: Kajian oleh Dua Tokoh

Perkembangan Sastera Kebangsaan di Malaysia tidak dapat dipisahkan daripada sumbangan penulis daripada pelbagai latar belakang etnik dan budaya. Walaupun Bahasa Malaysia atau bahasa Melayu menjadi bahasa pengantar utama dalam kesusasteraan kebangsaan, penghasilan karya dalam bahasa tersebut turut melibatkan penulis Bukan Melayu, termasuk kaum India. Penglibatan mereka bukan sahaja memperkaya khazanah kesusasteraan, malah memperkenalkan pengalaman, pemikiran, dan kebudayaan masyarakat yang membentuk wajah sebenar Malaysia.

Dalam konteks ini, dua penyelidikan akademik mempunyai kepentingan tersendiri, iaitu tesis Doktor Falsafah (PhD) oleh Saravanan P. Veeramuthu (8 Disember 1967 – 3 November 2023) bertajuk Citra Identiti Budaya Masyarakat India: Satu Perbicaraan Cerpen Melayu Karya Cerpenis India (2010) dan tesis Sarjana Sastera (MA) oleh Uthaya Sankar SB bertajuk Sumbangan Penulis Kaum India kepada Perkembangan Sastera Kebangsaan: Analisis Budaya dalam Cerpen 1985–2019 (2020).

Kedua-dua tesis tersebut kemudian disunting dan diterbitkan sebagai buku. Penyelidikan Saravanan diterbitkan pada 2024 secara anumerta (posthumous) dengan judul Citra Identiti Kaum India dalam Cerpen, manakala penyelidikan Uthaya diterbitkan pada 2021 sebagai Kavya Sastra: Penulis Kaum India dan Sastera Kebangsaan.

Walaupun mempunyai persamaan dari segi tumpuan terhadap penulis India dan cerpen Bahasa Malaysia, kedua-dua penyelidikan sebenarnya mempunyai matlamat, skop, dan sumbangan akademik yang berbeza.

Identiti budaya sebagai bahan penelitian sastera

Tesis Saravanan memberikan perhatian khusus kepada citra identiti budaya masyarakat India sebagaimana digambarkan dalam cerpen bahasa Melayu karya 24 cerpenis kaum India dari 1988 hingga 2007. Penyelidikan ini mengangkat cerpen sebagai bahan untuk memahami bagaimana identiti etnik dan kebudayaan dipersembahkan melalui karya kreatif.

Persoalan identiti budaya tidak terhad kepada pengenalpastian pakaian tradisional, makanan, perayaan, atau penggunaan bahasa tertentu. Identiti juga terbentuk melalui pengalaman hidup, hubungan kekeluargaan, sistem nilai, kepercayaan, ingatan kolektif, dan interaksi seseorang dengan persekitaran sosial. Oleh itu, gambaran masyarakat India dalam cerpen boleh diteliti sebagai representasi kehidupan yang mempunyai pelbagai lapisan makna.

Salah satu kekuatan penyelidikan Saravanan ialah penggunaan Modul Pembentukan Identiti Phinney dan Modul Tahap Akulturasi Sue dan Sue. Kedua-dua kerangka ini membolehkan identiti etnik diteliti melalui proses pembentukan dan penyesuaian budaya.

Identiti bukan sekadar sesuatu yang diwarisi secara automatik, tetapi turut berkembang melalui pengalaman individu, hubungan dengan kelompok sendiri, dan interaksi dengan masyarakat yang lebih luas.

Kajian Saravanan turut memberikan perhatian kepada dimensi identiti ekspresif, lahiriah, dan dalaman. Identiti ekspresif merangkumi aspek seperti bahasa, perayaan, dan sistem panggilan. Identiti lahiriah pula dapat dilihat melalui pakaian dan makanan, manakala identiti dalaman berkaitan unsur yang lebih mendalam dalam pembentukan jati diri budaya.

Pembahagian ini penting kerana unsur budaya dalam karya sastera tidak semestinya berfungsi sebagai hiasan atau latar cerita. Penggunaan bahasa Tamil, misalnya, boleh memperlihatkan hubungan kekeluargaan, kedudukan generasi, dan kesinambungan warisan. Begitu juga gambaran sesuatu perayaan boleh membawa makna yang lebih luas daripada sekadar penerangan tentang upacara keagamaan atau adat.

Melalui pendekatan tersebut, Saravanan menjadikan cerpen bahasa Melayu karya penulis kaum India sebagai ruang untuk memahami identiti masyarakat India dalam konteks Malaysia. Sumbangan ini memperlihatkan hakikat karya berbahasa Melayu oleh penulis Bukan Melayu juga mempunyai nilai penting sebagai sumber penelitian sosiobudaya.

Daripada tesis kepada buku: usaha mengabadikan penyelidikan Saravanan

Tesis PhD Saravanan yang disiapkan pada 2010 kemudian disunting dan diterbitkan sebagai Citra Identiti Kaum India dalam Cerpen pada 2024. Perubahan judul tersebut memperlihatkan penyusunan semula persembahan karya untuk penerbitan berbentuk buku.

Penerbitan ini mempunyai nilai tambahan kerana Saravanan telah meninggal dunia sebelum karya tersebut dilancarkan. Menurut laporan Bernama (10 November 2024) mengenai pelancaran karya-karya terakhir mendiang di George Town, Pulau Pinang, buku Citra Identiti Kaum India dalam Cerpen merupakan antara karya yang diterbitkan untuk mengabadikan sumbangan beliau dalam bidang kesusasteraan Melayu.

Saravanan merupakan bekas pensyarah kanan dalam bidang Sastera Melayu di Pusat Pengajian Ilmu Kemanusiaan, Universiti Sains Malaysia (USM). Selain buku tersebut, penerbitan karya terakhirnya turut merangkumi buku puisi Ada Apa Pada Nama dan novel Devi: Suatu Persinggahan oleh Persatuan Karyawan Pulau Pinang.

Penerbitan buku Citra Identiti Kaum India dalam Cerpen penting kerana hasil penyelidikan akademik tidak sepatutnya hanya tersimpan dalam repositori universiti atau menjadi bahan rujukan terhad kepada penyelidik. Dengan diterbitkan sebagai buku, penelitian tentang identiti budaya masyarakat India dapat diperkenalkan kepada khalayak pembaca yang lebih luas, termasuk penulis, pengkritik sastera, pelajar, dan masyarakat umum.

Pada masa sama, penerbitan secara anumerta memperlihatkan kepentingan usaha memelihara hasil pemikiran Saravanan sebagai seorang sarjana. Sesebuah tesis bukan sekadar syarat untuk memperoleh ijazah. Apabila mempunyai nilai ilmiah dan dokumentasi yang berpanjangan, tesis juga boleh menjadi sumbangan kepada perkembangan ilmu pengetahuan.

Sejarah dan sumbangan penulis India kepada Sastera Kebangsaan

Jika Saravanan memberikan tumpuan kepada representasi identiti budaya dalam cerpen, Uthaya pula mengemukakan persoalan yang lebih luas tentang kedudukan penulis kaum India dalam perkembangan Sastera Kebangsaan.

Tesis oleh Uthaya bertajuk Sumbangan Penulis Kaum India kepada Perkembangan Sastera Kebangsaan: Analisis Budaya dalam Cerpen 1985–2019 disediakan di Universiti Malaya (UM) dan dikemukakan pada November 2020 bagi memenuhi keperluan Ijazah Sarjana Sastera (MA). Penyelidikan intensif berlangsung sepanjang 2019–2020 dan siap pada November 2020.

Buku Kavya Sastra: Penulis Kaum India dan Sastera Kebangsaan diterbitkan pada September 2021. Buku itu merupakan hasil penyuntingan dan pengolahan tesis, termasuk perubahan format persembahan, gaya bahasa, susunan bab, serta penambahan dan pengemaskinian maklumat supaya lebih sesuai untuk pembaca umum.

Perkara ini menunjukkan bahawa Kavya Sastra bukan penyelidikan baharu yang terpisah daripada tesis MA tersebut. Sebaliknya, buku itu ialah bentuk penerbitan yang dikembangkan daripada penyelidikan akademik asal.

Berbeza daripada kajian akademik yang hanya meneliti gambaran budaya dalam teks, penyelidikan Uthaya turut mendokumentasikan sejarah penglibatan penulis kaum India dalam penghasilan karya Bahasa Malaysia. Skopnya merangkumi pengenalpastian tokoh, penelusuran perkembangan penulisan, dan penelitian sumbangan mereka kepada Sastera Kebangsaan.

Antara perkara yang diberikan perhatian ialah sejarah awal penglibatan penulis Bukan Melayu dalam kesusasteraan Melayu, termasuk Munsyi Abdullah dan Nagalingam yang menghasilkan karya pada 1932. Penyelidikan Uthaya turut menelusuri perkembangan penulis kaum India pada dekad 1960-an dan 1970-an serta kemunculan generasi penulis selepas pelaksanaan Dasar Pelajaran Kebangsaan.

Satu sumbangan penting Kavya Sastra ialah dokumentasi 72 orang penulis kaum India yang menghasilkan karya Bahasa Malaysia dalam tempoh 1981–2021. Dokumentasi tersebut memperlihatkan usaha untuk mengiktiraf bukan sahaja penulis yang dikenali ramai, malah juga individu yang mungkin kurang diberikan perhatian dalam sejarah kesusasteraan arus perdana.

Pengumpulan maklumat dilakukan melalui pelbagai sumber, termasuk buku, antologi cerpen, tesis, jurnal, majalah, akhbar, kertas kerja, wawancara, dan portal dalam talian. Pendekatan ini menjadikan penyelidikan Uthaya bukan sekadar analisis teks, sebaliknya turut berfungsi sebagai usaha membina rekod sejarah penglibatan penulis kaum India dalam Sastera Kebangsaan.

Dalam hal ini, Kavya Sastra mempunyai dua komponen yang saling melengkapi. Pertama, dokumentasi sumbangan penulis kaum India kepada Sastera Kebangsaan. Kedua, analisis budaya dalam cerpen yang diterbitkan antara 1985 dan 2019.

Perlu dinyatakan bahawa tempoh 1985–2019 merujuk kepada korpus cerpen yang menjadi fokus analisis budaya, manakala tempoh 1981–2021 merujuk kepada lingkungan dokumentasi penulis dalam Kavya Sastra. Kedua-dua lingkungan masa ini mempunyai fungsi penyelidikan yang berlainan.

Persamaan antara kedua-dua penyelidikan

Walaupun mempunyai objektif yang berlainan, terdapat beberapa persamaan yang menjadikan kedua-dua karya ini relevan untuk dibaca dan diteliti secara bersama.

Pertama, kedua-duanya mengiktiraf cerpen Bahasa Malaysia (bahasa Melayu) karya penulis kaum India sebagai bahan penelitian yang mempunyai nilai akademik. Cerpen bukan sekadar karya kreatif untuk hiburan, sebaliknya boleh menjadi sumber untuk memahami kehidupan, pemikiran, dan kebudayaan sesuatu kelompok masyarakat.

Kedua, kedua-dua kajian memberikan perhatian kepada identiti budaya masyarakat India di Malaysia. Unsur seperti bahasa, makanan, pakaian, perayaan, adat, dan hubungan kekeluargaan mempunyai kepentingan dalam memahami gambaran masyarakat India melalui karya sastera.

Ketiga, kedua-dua penyelidikan memperlihatkan bahawa penulis kaum India turut memberikan sumbangan kepada perkembangan Sastera Kebangsaan. Penghasilan karya dalam Bahasa Malaysia oleh penulis Bukan Melayu memperlihatkan sifat inklusif Sastera Kebangsaan dan kepelbagaian pengalaman yang dapat diungkapkan melalui bahasa kebangsaan.

Keempat, kedua-dua pengkaji menjadikan kesusasteraan sebagai medium dokumentasi kehidupan masyarakat. Cerpen boleh menyimpan gambaran tentang perubahan sosial, pengalaman generasi, hubungan antara etnik, dan kesinambungan budaya yang mungkin tidak tercatat secara terperinci dalam dokumen sejarah rasmi.

Kelima, kedua-dua penyelidikan mempunyai nilai sebagai asas kepada kajian lanjutan. Penyelidik boleh menggunakan hasil penelitian tersebut untuk membandingkan representasi budaya antara generasi penulis, meneliti perubahan identiti masyarakat India, atau mengkaji kedudukan penulis Bukan Melayu dalam pembentukan Sastera Kebangsaan.

Perbezaan objektif dan sumbangan akademik

Persamaan subjek tidak bermakna kedua-dua kajian mempunyai objektif yang sama. Perbezaan paling ketara terletak pada persoalan utama yang ingin dijawab.

Kajian Saravanan boleh dirumuskan melalui persoalan: Bagaimanakah identiti budaya masyarakat India dibentuk dan digambarkan dalam cerpen bahasa Melayu karya cerpenis India?

Sebaliknya, kajian Uthaya mengemukakan persoalan: Bagaimanakah penulis kaum India menyumbang kepada perkembangan Sastera Kebangsaan dan bagaimanakah budaya masyarakat India direpresentasikan dalam cerpen mereka?

Perbezaan ini membawa kepada dua pendekatan yang berlainan. Saravanan menjadikan identiti budaya sebagai pusat analisis. Uthaya pula menggabungkan dokumentasi sejarah pengarang dengan penelitian budaya dalam karya (cerpen).

Dari sudut unit analisis, Saravanan lebih tertumpu kepada identiti yang dipaparkan melalui teks cerpen (tekstual). Uthaya mempunyai sekurang-kurangnya dua unit penelitian iaitu penulis sebagai individu yang menyumbang kepada perkembangan sastera dan cerpen sebagai teks yang menggambarkan kehidupan budaya masyarakat India.

Perbezaan tersebut juga dapat dilihat dari sudut sejarah kesusasteraan. Kajian Saravanan memberikan sumbangan kepada bidang kritikan sastera dan kajian identiti etnik. Kajian Uthaya pula memberikan perhatian khusus kepada dokumentasi sejarah penulis, termasuk mereka yang kurang dikenali atau tidak lagi aktif menghasilkan karya.

Pendokumentasian maklumat 72 penulis (1980-2021) dalam Kavya Sastra sebagai tambahan kepada lima penulis veteran (1960-1979) mempunyai kepentingan tersendiri. Sejarah kesusasteraan tidak sepatutnya hanya mengabadikan nama penulis yang menulis banyak buku atau sering menerima pengiktirafan institusi. Penulis yang pernah menghasilkan cerpen untuk majalah dan akhbar, walaupun tidak meneruskan kegiatan penulisan, juga mempunyai tempat dalam perkembangan sejarah sastera.

Dalam konteks ini, kajian Uthaya memperluas pengertian sumbangan sastera. Sumbangan seseorang penulis bukan semata-mata diukur berdasarkan jumlah buku yang diterbitkan atau anugerah yang diterima, malah juga berdasarkan penglibatannya dalam memperkaya khazanah sastera kebangsaan.

Adakah kajian Uthaya mengulangi kajian Saravanan?

Persoalan ini wajar dibangkitkan kerana kedua-dua penyelidikan membicarakan cerpen Bahasa Malaysia oleh penulis kaum India dan memberikan perhatian kepada gambaran budaya masyarakat India dalam karya.

Namun, persamaan tersebut tidak mencukupi untuk menyimpulkan bahawa kajian Uthaya pada 2020 merupakan pengulangan kajian Saravanan pada 2010.

Tesis Saravanan disiapkan pada 2010, sedangkan penyelidikan Uthaya berlangsung pada 2019–2020. Kajian Saravanan merupakan penyelidikan terdahulu yang relevan dalam bidang identiti budaya dan cerpen bahasa Melayu oleh penulis kaum India. Bagaimanapun, Uthaya mengembangkan persoalan penyelidikan ke arah yang lebih luas dengan menjadikan sejarah penglibatan dan sumbangan penulis sebagai salah satu fokus utama.

Analisis budaya dalam cerpen memang menjadi titik persamaan, namun skop dokumentasi pengarang dalam Kavya Sastra memberikan dimensi tambahan yang tidak boleh disamakan dengan penelitian identiti budaya semata-mata.

Oleh itu, kedua-dua kajian lebih sesuai dilihat sebagai penyelidikan yang saling melengkapi. Saravanan memberikan pemahaman tentang bagaimana identiti budaya dipaparkan dalam karya, manakala Uthaya turut berusaha menjawab persoalan siapa yang menghasilkan karya tersebut dan bagaimana penglibatan mereka membentuk sejarah Sastera Kebangsaan.

Kepentingan kepada konsep Sastera Kebangsaan

Kedua-dua penyelidikan turut membawa kita kepada persoalan lebih besar tentang konsep Sastera Kebangsaan dalam sebuah negara berbilang etnik.

Sastera Kebangsaan tidak seharusnya difahami hanya melalui latar belakang etnik pengarang. Bahasa yang digunakan, pengalaman yang diketengahkan, dan sumbangan karya kepada khazanah sastera negara juga perlu diberikan perhatian.

Apabila penulis kaum India menghasilkan cerpen Bahasa Malaysia, mereka bukan sekadar menggunakan bahasa yang menjadi bahasa kebangsaan. Mereka turut membawa pengalaman kebudayaan sendiri ke dalam ruang kesusasteraan yang dikongsi oleh seluruh rakyat Malaysia.

Pengalaman masyarakat India yang digambarkan dalam cerpen Bahasa Malaysia bukan unsur asing dalam Sastera Kebangsaan. Sebaliknya, pengalaman tersebut merupakan sebahagian daripada realiti masyarakat Malaysia.

Di sinilah kepentingan kedua-dua penyelidikan menjadi lebih jelas. Saravanan membantu pembaca memahami dimensi identiti budaya yang dipaparkan melalui karya. Uthaya pula mendokumentasikan sumbangan pengarang yang menghasilkan karya tersebut dan kedudukan mereka dalam sejarah kesusasteraan negara.

Kedua-dua pendekatan ini memperlihatkan bahawa pembinaan Sastera Kebangsaan memerlukan penelitian terhadap teks dan pengarang secara serentak. Tanpa penelitian terhadap teks, gambaran budaya mungkin tidak difahami secara mendalam. Tanpa dokumentasi pengarang, sejarah penghasilan karya pula berisiko menjadi tidak lengkap.

Hubungan identiti, budaya, pengarang, sastera

Tesis PhD oleh Saravanan dan tesis MA oleh Uthaya merupakan dua penyelidikan yang mempunyai kepentingan tersendiri dalam kajian kesusasteraan Melayu dan Sastera Kebangsaan. Kedua-duanya kemudian diterbitkan sebagai buku, iaitu Citra Identiti Kaum India dalam Cerpen (2024) dan Kavya Sastra: Penulis Kaum India dan Sastera Kebangsaan (2021).

Saravanan memberikan tumpuan kepada citra identiti budaya masyarakat India melalui cerpen bahasa Melayu dengan menggunakan kerangka pembentukan identiti dan akulturasi. Uthaya pula menggabungkan penelitian budaya dalam cerpen dengan dokumentasi sejarah dan sumbangan penulis India kepada perkembangan Sastera Kebangsaan.

Perbezaan ini bukan kelemahan, sebaliknya memperlihatkan keluasan bidang penyelidikan yang boleh diterokai. Kedua-duanya mengisi ruang yang berlainan dalam usaha memahami hubungan antara identiti, budaya, pengarang, dan kesusasteraan.

Sesungguhnya, sejarah Sastera Kebangsaan tidak akan lengkap sekiranya sumbangan penulis daripada pelbagai kelompok masyarakat tidak didokumentasikan dengan sewajarnya. Begitu juga, pemahaman tentang masyarakat Malaysia tidak akan menyeluruh jika pengalaman budaya yang diungkapkan melalui karya sastera diabaikan.

Kajian Saravanan dan Uthaya memperlihatkan dua jalan untuk mencapai matlamat tersebut iaitu meneliti citra identiti masyarakat dalam karya dan mengabadikan sumbangan pengarang yang menghasilkan karya. Kedua-duanya membuktikan bahawa kepelbagaian budaya bukan penghalang kepada pembentukan Sastera Kebangsaan, sebaliknya merupakan salah satu sumber kekuatan dan kekayaan intelektual.

[Semak buku-buku Uthaya Sankar SB]