27 Sept 2021

Istilah Tamil dalam bahasa Melayu

Kita sedia maklum bahawa bahasa kebangsaan kita menerima pengaruh daripada pelbagai bahasa lain hasil interaksi melibatkan pelbagai kelompok manusia. Misalnya, banyak perkataan bahasa Arab, Tamil, Sanskrit, Cina, Portugis, Belanda dan Inggeris sudah menjadi sebahagian kosa kata yang kita gunakan pada masa sekarang.

Kedudukan bahasa Melayu sebagai lingua franca dan bahasa perdagangan pada masa silam terakam dalam sejarah. Istilah ‘lingua franca’ merujuk kepada bahasa yang menjadi alat komunikasi atau bahasa perantaraan dalam situasi kelompok yang saling berhubung itu memiliki bahasa ibunda yang berlainan.

Sewaktu Melaka menjadi pusat perdagangan utama dahulu, pedagang dari pelbagai lokasi menggunakan bahasa Melayu untuk memudahkan komunikasi demi urusan perniagaan. Sehingga kini, bahasa Melayu — atau Bahasa Malaysia sejak tahun 1970 — menjadi lingua franca bagi penduduk pelbagai kaum dan etnik di Malaysia.

Tahukah anda bahawa ‘tirai’ adalah perkataan Tamil? Baru-baru ini, saya dan beberapa rakan kaum India berkongsi istilah yang lazim digunakan penutur bahass Tamil dan perkataan itu turut digunakan orang Melayu dalam perbualan sehari-hari. Persamaan ini tentulah tidak menghairankan kerana kedudukan ‘lingua franca’ yang turut menerima pengaruh pelbagai bahasa lain.

Jaya Kumar Shanmugam dari Bukit Mertajam, Pulau Pinang memberikan istilah ‘bhumi’ sebagai contoh. Perkataan ‘bumi’ memang berasal daripada istilah Tamil yang menerima pula pengaruh Sanskrit. Satu lagi istilah seumpama itu ialah ‘putera’ yang kini dalam budaya Melayu merujuk kepada anak raja.

Dalam konteks asal Sanskrit dan Tamil, ‘putra’ atau ‘putiran’ merujuk kepada anak lelaki, manakala ‘pautra’ adalah cucu lelaki. Dalam kamus, ‘bumiputera’ bermakna anak negeri atau peribumi. ‘Bhumiputiran’ dalam Tamil juga mempunyai makna sama, iaitu ‘anak tempatan’.

Malini Muniandy dari Johor Bahru menceritakan beliau pernah mendengar penceramah motivasi Tamil-Muslim, Kader Ibrahim memberi contoh ‘sate’. Katanya, perkataan itu berasal daripada ‘sattai’ (daging) dalam Tamil. Untuk makluman, istilah Tamil lazim bagi ‘otot’ ialah ‘tassai’ dan ‘irachi’ bagi daging.

Makanan ‘vadei’ atau ‘wade’ dikenali umum, malah tercatat dalam Kamus Dewan. Begitu juga ‘masalode’ iaitu sejenis kuih India yang diperbuat daripada kacang dal, bentuknya bulat dan leper. Ini salah satu contoh makanan, masakan dan kuih tradisional India yang sudah menjadi sebahagian menu masyarakat majmuk di Malaysia.

Arun Khan dari Segamat, Johor mengemukakan kata ‘kapal’ sebagai contoh dalam perbincangan. Penutur Tamil juga menggunakan ‘kappal’ apabila merujuk kepada bahtera atau perahu besar yang dijadikan pengangkutan air.

Contoh kedua ialah ‘agama’ yang kita terima sebagai kepercayaan kepada kuasa tertinggi iaitu Tuhan dalam mana-mana agama. Ia berasal daripada ‘agamam’ dalam Tamil dan Sanskrit. Akan tetapi, apa yang kita rujuk sebagai ‘agama’ sebenarnya disebut ‘matham’ dalam Tamil.

Apa pula makna ‘agama’ atau ‘agamam’? Dalam ajaran Hindu, ‘agama’ merujuk kepada kitab-kitab kudus yang disebut juga ‘sastra’. Dalam konteks budaya Melayu, istilah ‘agama’ dan ‘sastra’ sudah mengalami perubahan berbanding makna asal dalam Hinduisme.

Subashini Thiyagarajan dari Puchong, Selangor memberi contoh ‘kedai’. Kita mungkin biasa mendengar penutur Tamil menyebut ‘kadai’ dan menyangka mereka meminjam istilah Melayu. Sebenarnya, ‘kedai’ berasal daripada ‘kadai’; bukan sebaliknya.

Patricia Anne Clement dari Ipoh, Perak berkongsi contoh ‘peti’. Sama seperti ‘kedai’ tadi, perkataan ini juga diambil daripada ‘petti’ dalam Tamil. Mereka berdua turut memberi contoh ‘mangga’ yang ada dua makna dalam kalangan orang Melayu. Dalam bahasa Tamil, ‘maangai’ merujuk buah mangga.

Rathika a/p Kulantai Velu menyebut tentang perkatan ‘bakti’ yang didefinisi sebagai perbuatan yang baik dan berguna lantaran setia dan kasih atau perbuatan berjasa. Istilah ini yang berasal dari India ada kaitan dengan ajaran Hindu iaitu pengabdian manusia kepada Tuhan. Dalam Bhagavad Gita, misalnya, diterangkan tentang ‘bhakti yoga’ dan ‘karma yoga’.

S. Suwedan dari Kapar, Selangor memberi contoh ‘bagai’ dan ‘segala’. Kita tentu pernah mendengar penutur bahasa Tamil menyebut ‘vagai’ dan ‘sagala’, lalu menyangka mereka salah sebut perkataan Melayu. Sebenarnya, ‘vagai’ (jenis) dan ‘palvagai’ (pelbagai) memang berasal daripada Tamil.

Sasitharan SG dari Ayer Itam, Pulau Pinang mengetengahkan ‘dirgahayu’ yang selalu digunakan apabila mahu Raja-raja Melayu dilanjutkan usia. Penutur Tamil pula mendoakan ‘dirgaayusu’ (dianjutkan usia) kepada sesiapa sahaja, khususnya apabila orang datang meminta restu.

Beliau turut memberi contoh ‘cuti’ (Cuti-cuti Malaysia) yang khabarnya disebut oleh Kadeer Ibrahim dalam satu lagi ceramah sebagai berasal daripada ‘sutti’ yang bermakna ‘pusing’ dalam Tamil.

Pasupathy Pillay dari Melaka menyebut tentang ‘merendek’ yang lazim digunakan orang Melayu sekarang. Saya juga pernah menulis rencana bertajuk “Merende” di majalah Dewan Bahasa (April 2007). Akhbar Harian Metro menyiarkan berita “Kenapa korang merendek dalam kereta?” pada awal April 2018. Ini adalah contoh baharu pengaruh bahasa Tamil di mana ‘rende’ (rendu, irandu) ditambah imbuhan “me” untuk membawa makna ‘berdua-duaan’ (khalwat).

Sharmilah Beham dari Kuala Lumpur memberi contoh ‘perdana menteri’ yang berasal daripada ‘pirathana manthiri’ (menteri utama) dalam Tamil dan Sanskrit. Richard Ignacy dari Sungai Jawi, Pulau Pinang mengemukakan contoh menarik iaitu ‘panitia’ daripada ‘panitiam’ dan ‘kurikulum’ daripada ‘gurukulam’.

Ananthan Muniandy menyebut Kapar, Selangor di mana ‘kaapar’ dalam Tamil bermakna ‘pelindung’. Thanaraj Subramaniam dari Bagan Serai, Perak memberi contoh ‘meja’ (mejei) dan ‘sama’ (samam) yang sama-sama digunakan penutur Tamil dan Melayu.

Buku Kata Pinjaman Bahasa Tamil dalam Bahasa Melayu (2015) serta Chinese Loan-words in Malay and Indonesia (2009) tentu menarik minat sesiapa yang mahu melihat sejarah dan asal-usul pelbagai perkataan yang diserap masuk ke dalam budaya Melayu.

(Rencana ini ditulis pada 15 September 2021 dan disiarkan dalam ruangan “Bicara Budaya” di akhbar Utusan Malaysia pada 18 September 2021. © Uthaya Sankar SB. Akan datangKumpulan Esei 2022. Hubungi saya — LinkTree]